[VIDEO] Triết học là gì?- Khám phá chủ nghĩa Khách quan của Ayn Rand

 

Gloria Álvarez: Xin chào các bạn!

Nếu bạn từng tự hỏi: Tầm quan trọng của những ý tưởng hình thành nên hiện thực là gì? Thì cuộc phỏng vấn này là dành cho bạn. Nếu bạn từng thắc mắc: Điều gì đúng? Điều gì sai? Có Chúa Trời hay không? Mục đích của các ý niệm là gì? Triết học là gì? Thì tôi nghĩ rằng bạn sẽ thấy cuộc phỏng vấn này thực sự thú vị.

Chúng tôi cùng với Harry Binswanger đến từ Học viện Ayn Rand.

Harry, cảm ơn ông rất nhiều vì đã đến đây với chúng tôi.

Harry: Rất hân hạnh.

Gloria Álvarez: Tôi muốn bàn luận với ông bởi vì chúng tôi muốn kết nối khán giả đến với tầm quan trọng của triết học. Chúng ta đang sống trong một thời đại mà mọi người không còn coi trọng những ý niệm nữa và một số người không gắn kết tầm quan trọng của ý niệm với những gì hiện thực mang lại cho chúng ta. Vậy triết học là gì, Harry?

Harry: Triết học trước hết là một ngành khoa học theo nghĩa là một khối kiến thức có tính tổ chức, không giống như khoa học tự nhiên mà nó là một môn học, một ngành khoa học nghiên cứu những nguyên tắc cơ bản về con người, về sự tồn tại, và về mối quan hệ của con người đối với sự tồn tại. Vì vậy, nó nói về ý niệm lớn nhất trong số những ý niệm lớn, rằng nếu bạn tìm thấy một ý niệm lớn, nếu nó đủ lớn, thì đó chính là triết học.

Gloria Álvarez: Tôi muốn bàn luận với ông bởi vì chúng tôi muốn kết nối khán giả đến với tầm quan trọng của triết học. Chúng ta đang sống trong một thời đại mà mọi người không còn coi trọng những ý niệm nữa và một số người không gắn kết tầm quan trọng của ý niệm với những gì hiện thực mang lại cho chúng ta. Vậy triết học là gì, Harry?

Harry: Triết học trước hết là một ngành khoa học theo nghĩa là một khối kiến thức có tính tổ chức, không giống như khoa học tự nhiên mà nó là một môn học, một ngành khoa học nghiên cứu những nguyên tắc cơ bản về con người, về sự tồn tại, và về mối quan hệ của con người đối với sự tồn tại. Vì vậy, nó nói về ý niệm lớn nhất trong số những ý niệm lớn, rằng nếu bạn tìm thấy một ý niệm lớn, nếu nó đủ lớn, thì đó chính là triết học.

Gloria Álvarez: Vâng! Nhưng tại sao tôi lại cần nó? Bởi vì trong thời đại ngày nay, một số người nghĩ rằng: tại sao tôi lại chuốc lấy những vấn đề to lớn của thế giới này? Có mục đích gì không? Khi mà tôi có một cuộc đời để sống, và đó là điều trước mắt. Vậy, tại sao chúng ta cần Triết học?

Harry: Chà, bạn có nghĩ rằng bạn nên sống cuộc đời như vậy không? Tại sao bạn nghĩ rằng đó là điều trước mắt? “Tại sao bạn nghĩ rằng bạn nên sống cuộc đời như vậy?”- Đó chính là ý niệm Triết học.

Gloria Álvarez: Vâng.

Harry: Một số người nghĩ rằng cuộc sống này chỉ là một nơi thử nghiệm cho kiếp sau, và vì vậy họ không nghĩ mục đích của cuộc sống là sống. Có rất ít người trong lịch sử nhân loại nghĩ rằng cuộc đời bạn là của bạn, là để sống. Tôi cho rằng Ayn Rand nghĩ như vậy. Nhưng hầu hết mọi người đều nghĩ đây là một sự sát hạch, một hình phạt. Cuộc sống này là một bể khổ, đó là bài kiểm tra xem bạn xứng đáng được lên thiên đường hay xuống địa ngục. Đó là ý niệm về triết học. Và câu hỏi: Tại sao tôi cần Triết học tự nó là một câu hỏi triết học, vì vậy, nếu ai đó hỏi rằng: Tại sao tôi lại cần triết học? Tôi không thực sự cần triết học thì ý niệm triết học chính ở ngay chỗ đó.

Gloria Álvarez: Vâng.

Harry: Để trả lời một cách thẳng thắn hơn, mọi thứ bạn làm đều dựa trên những đúc kết bạn đã đạt được, đúng không. Vậy, bạn muốn một điều gì đó, tại sao bạn lại muốn nó? Bạn không muốn điều đó khi vừa được sinh ra. Bạn không được sinh ra để mong muốn một công việc phát triển phần mềm hay gì đó. Bất cứ điều gì bạn muốn đều đến từ việc học, đến từ việc hiểu biết những điều sẵn có trên thế giới này. Đó là những ý niệm. Vậy nên, mong muốn của bạn xuất phát từ giá trị của bạn, từ đánh giá của bạn về những thứ trong thế giới mà bạn hiểu được, biết được. Và đó là ý niệm, vậy mọi thứ bạn làm đều dựa trên niềm tin và mong muốn. Cả hai đều đến từ những đúc kết trong trí óc của bạn.

Bây giờ, một điều khác bạn cần thêm vào là vài ý niệm dựa trên cơ sở những ý niệm khác. Giống như hóa học dựa vào vật lý. Vật lý dựa vào vật lý cơ bản. Tất cả mọi thứ đều dựa vào những ý niệm lớn... Thế giới thực sự ở đó, ý tôi là, bạn sẽ sống như thế nào nếu bạn không tin rằng thế giới này có thực?

Gloria Álvarez: Vậy, ngay cả khi bạn nghĩ rằng bạn không có nền tảng triết học, đó cũng là một câu trả lời triết học.

Harry: Đúng vậy! Mỗi người đều có triết lý. Mọi người đều có triết lý. Cách duy nhất để bạn có thể tránh khỏi việc sở hữu một triết lý là trở thành đứa trẻ dưới hai tuổi, lúc đó bạn chưa có đủ kinh nghiệm và hiểu biết về từ ngữ để hình thành nên những kết luận. Tuy nhiên, mọi người khái quát hóa từ kinh nghiệm của họ. Hầu hết mọi người đều tuân theo những gì người khác nói với họ, và những gì người khác nói với họ là một triết lý giống như mẹ tôi đã từng nói với tôi: “Harry à, sống là phải thấu hiểu người khác, sống là không chỉ có nghĩ đến bản thân mình. Sống là phải thấu hiểu người khác”. Tôi biết bà đã sai ngay lúc đó, nhưng đó là một ý tưởng triết học. Bạn đang sống vì điều gì? Mục đích của cuộc sống là gì? Nghĩa vụ của bạn đối với người khác là gì?

Gloria Álvarez: Vâng, nhưng nếu bạn không thể thoát khỏi triết học, ngay cả khi bạn cố gắng né tránh rằng đó là một nhánh của triết học, tại sao nó lại liên quan đến cuộc sống của tôi, kiểu như tôi không thể thoát khỏi...'

Harry: Bởi vì có thể bạn đã sai. Mỗi người có những triết lý khác nhau. Tôi có thuê một lập trình viên người Philippines. Anh ấy tên là Kent. Gần đây, anh ấy vừa đánh mất một cơ hội việc làm vào phút cuối và khi anh ấy trở về nhà của bố mẹ mình, họ nói: “con không thể ở đây được nữa.” – “Tại sao? Tại sao con không thể ở lại đây, con đang sống ở đây mà, tại sao con không thể vào nhà?” – “Vì con mang lại sự xui xẻo”. Đó là triết lý chi phối người Philippines, và anh chàng này là một lập trình viên và anh ta cũng tin vào ma quỷ. Mọi người có xu hướng nghĩ rằng các đúc kết thuộc về triết học của họ là tất yếu và không gây tranh cãi. Mọi người đều biết rằng không có ma quỷ, mọi người đều biết rằng may mắn của bản thân thực sự không thể di chuyển được và nó chỉ là ngẫu nhiên. Nó không phải là một sức mạnh tự nhiên. Không đâu, rất ít người biết điều đó, bạn hiều điều đó từ trong văn hóa nhóm của mình. Nhưng mọi người đều có triết lý và tất cả các triết lý đều khác nhau. Hầu hết chúng đều sai vì nếu chúng là hai ý niệm trái ngược nhau thì ít nhất một trong số chúng sẽ sai. Vì thế, bạn không muốn sống dựa trên triết lý sai lầm.

Gloria Álvarez: Vậy, Harry, tôi muốn kiểm tra khán giả của chúng ta về những triết lý khác nhau mà họ có thể đang tuân theo nhưng không hề hay biết, bởi vì hầu hết mọi người không liên tưởng triết học với sự mê tín, với tôn giáo, tín ngưỡng. Họ nghĩ rằng đó là một phạm trù khác. Và trong cuốn sách Philosophy: Who needs it (Triết học: Ai cần triết học), Rand có một đoạn khá hấp dẫn, chúng ta có thể tóm tắt những thế giới quan khác nhau mà khán giả của chúng ta có thể đang tuân theo nhưng họ thậm chí không biết điều đó. Rand có một đoạn viết như thế này: “Ồ, tôi chưa từng suy nghĩ bằng những thuật ngữ trừu tượng như vậy. Tôi muốn giải quyết các vấn đề cụ thể, riêng biệt, và có thực trong cuộc sống, đó là suy nghĩ của hầu hết mọi người. Có lẽ bạn từng tuyên bố - như hầu hết mọi người - rằng bạn chưa bao giờ bị ảnh hưởng bởi Triết học. Tôi sẽ yêu cầu bạn kiểm chứng lại tuyên bố này. Bạn đã bao giờ nghĩ hoặc nói những điều như thế này chưa? ‘Đừng chắc chắn như vậy - không ai có thể chắc chắn về bất cứ điều gì’ - chúng ta mượn nó từ David Hume1 . Hoặc: 'Điều này có thể đúng trên lý thuyết, nhưng không áp dụng được vào thực tế đâu' - bạn đã mượn nó từ Plato2 . Hoặc: ‘Đó thật là một việc làm đáng ghê tởm, nhưng con người mà, không ai là hoàn hảo trên thế giới này cả’ - bạn mượn điều này từ Augustine3 . Hoặc: ‘Nó có thể đúng với bạn, nhưng không đúng với những người khác' – ông biết đấy, trong thời đại mà chúng ta thấy hội chứng tâm lý nạn nhân như thế này - nó đúng với họ nhưng không đúng với chúng ta. ‘Tôi không thể chịu đựng được nữa. Không ai có thể chịu đựng bất kỳ điều gì anh ta làm '- bạn mượn điều đó từ Hegel4 . Hoặc: ‘Tôi không thể chứng minh được, nhưng tôi cảm thấy nó đúng’ - và bạn đã mượn nó từ Kant5 ”, v.v. Chúng ta có tất cả những tiền đề mà mọi người tuân theo nhưng họ không hề biết. Vậy thì, với những điều như vậy, con người có thể sống mà không cần triết lý không và chỉ cần áp dụng mà không nghi ngờ về tất cả những tiền đề này không?

Harry: Bởi vì bạn trích dẫn Ayn Rand, bà ấy cũng có một ví dụ tuyệt vời rằng điều đó cũng giống như một người đi từ New York đến California và nói: “Chúng tôi không cần bản đồ. Tại sao chúng ta không chỉ thực hiện và đi đến California theo cách bạn đến California? Tại sao phải sử dụng bản đồ? Nó thật là trừu tượng.”. Triết học chính là tấm bản đồ của bạn về thế giới và về bản thân bạn và về những gì bạn có thể đạt được trong thế giới này. Vì vậy, bạn không thể làm được nếu bạn không biết mình đang làm cái quái gì. Và hầu hết mọi người sẽ nói với bạn, “tôi thực sự không biết mình đang làm cái gì. Tôi không biết tại sao tôi lại ở đây, làm việc này, tôi không biết tại sao mình lại theo nghề này, bố mẹ tôi đã thúc đẩy tôi vào việc này. Mọi người muốn tôi làm điều này, vậy nên, tôi đã làm nó”. Hầu hết mọi người không biết tại sao họ làm, họ đang làm gì. Tính khả thi có nghĩa là tính hiệu quả trong việc đạt được mục tiêu. Mục tiêu đó đến từ đâu? Nó xuất phát từ triết học - triết lý của bạn, cho dù bạn đã xác định triết lý của riêng mình hay chấp nhận các triết lý trong tiểu văn hóa của bạn. Nó không in sâu vào não của bạn. Đó là thứ mà bạn có được như một đúc kết bằng suy nghĩ của chính mình hoặc bằng cách “ký sinh” vào suy nghĩ của người khác.

Gloria Álvarez: Và chính xác thì trong quá trình đó, phạm vi những vấn đề triết học đặt ra và trả lời là gì?

Harry: Vâng, để tôi đưa ra cho bạn một số ví dụ và điều này dẫn đến các nhánh khác nhau của triết học. Bởi vì nó không chỉ là một cái bao lớn mà còn là những vấn đề cơ bản: “Bản chất của hiện thực là gì? Nó có thật không? Có hai hay nhiều hiện thực, hay không có hiện thực hay chỉ có một hiện thực?” Và hiện thực đó có hợp quy tắc, dễ hiểu, có nguyên nhân và có thể giải thích được về mặt khoa học hay không, hay đó là một sự hỗn mang ngẫu nhiên mà mọi thứ chỉ tình cờ xảy ra hay nó chịu sự kiểm soát của một ý thức thuộc về vũ trụ nào đó làm cho những thứ tình cờ xảy ra, và bạn phải tìm hiểu “sinh thể vũ trụ” đó muốn điều gì nếu bạn muốn thành công và thực hiện được? Đó là Siêu hình học. Đó là nhánh cơ bản của triết học – Siêu hình học.

Gloria Álvarez: Vâng, nhưng trước khi chúng ta biết được điều đó, có phải ông đã có sẵn tất cả những triết lý từ Plato đến Aristotle6 đến Hegel cho đến khi chúng ta biết đến Ayn Rand. Đối với hầu hết mọi người, tất cả các triết lý đều có giá trị như nhau, chúng có thể đều sai, hoặc tất cả đều đúng, không giống như một hệ thống phân cấp phải không? Đối với hầu hết mọi người, nó kiểu như: chà, bạn biết đó, triết học là lĩnh vực mà bạn có tất cả những nhà tư tưởng này và bạn có Plato nói điều này, bạn có Aristotle nói điều kia, Hegel nói điều đó. Và đối với hầu hết mọi người, nó đại loại như: Vâng, trong nhóm những nhà tư tưởng đó, mọi thứ họ nói đều có giá trị bởi vì họ biết tất cả các vấn đề về hiện thực.

Harry: giống như một quán cà phê và bạn chọn món bạn thích.

Gloria Álvarez: Đúng vậy, giống như một bữa tiệc buffet lớn và một số người chọn món salad của thuyết hư vô, những người khác lại đi ăn món thịt bò của chủ nghĩa hiện thực, những người khác thì theo quan điểm của Platon, cho rằng có những thực tại khác. Nhưng đối với hầu hết mọi người, tất cả đều có giá trị, không có sự phân cấp nào để nói rằng triết lý này có giá trị hơn triết lý kia.

Harry: Tất nhiên, đó là triết lý, bản thân nó cũng là một quan điểm triết học mà có thể có nhiều chân lý. Và đó là một trong những sai lầm rõ ràng. Bạn có thể thấy điều đó trong lịch sử, khi bạn xem xét các thời đại lịch sử khác nhau mà các quan điểm khác nhau được nắm giữ, như là Plato dẫn đến Augustine, siêu hình học hai thế giới dẫn đến thời đại đen tối, dẫn đến mất tri thức, dẫn đến người dân sống trong cảnh khốn cùng, bị thống trị bởi một nhóm người sống trong cảnh bán- khổ - đó là các vị vua và quý tộc, và 99,9% người dân còn lại cuốc đất hoặc cày những cánh đồng lúa để kiếm sống với tuổi thọ của họ là 35 tuổi. Và đó là những gì xảy ra khi bạn sống ở một thế giới khác. Hiện thực thực tế - nó ở một nơi khác, còn thế giới này được cai quản bởi chúa trời, v.v.

Và sau đó bạn đi đến thời kỳ Phục hưng, khi con người tái khám phá lý trí và đỉnh cao là thế kỷ 19, và bạn có thể thấy cuộc sống đã trở nên như thế nào khi khoa học và công nghệ sử dụng lý trí để hiểu thế giới tự nhiên. Vậy, rõ ràng đó là sự lựa chọn giữa tuổi thọ ngắn ngủi trong đau khổ và thiếu hiểu biết so với những gì chúng ta có ngày nay. Đó là sự khác biệt của triết học.

Gloria Álvarez: Vậy, những ý tưởng tồi tệ dẫn đến những hiện thực khủng khiếp. Những ý tưởng hay dẫn đến những hiện thực thịnh vượng hơn. Tôi hiểu điều đó. Nhưng vấn đề trong triết học là ông không chỉ có một tấm bản đồ, hãy quay lại ví dụ của ông về việc đi từ New York đến California.

Harry: yah, bạn phải tìm ra tấm bản đồ đúng.

Gloria Álvarez: Ông có một vài tấm bản đồ.

Harry: Chính xác. Hay lắm.

Gloria Álvarez: Và làm thế nào để ông cung cấp cho mọi người manh mối về những tấm bản đồ tốt hơn những cái khác.

Harry: Nó được gọi là logic. Đó là logic, nó được phát hiện bởi nhà triết học giỏi nhất trong lịch sử - Aristotle. Tôi không nên nói là “được phát hiện”, nó đã được hệ thống hóa, được biện giải. Aristotle là cha đẻ của logic và ông ấy đối lập với Plato. Mặc dù Aristotle là học trò của Plato trong 20 năm, nhưng ông đã phát triển triết lý ủng hộ lý tính độc lập của riêng mình. Và đó là triết lý thống trị trong thời kỳ Phục hưng và dẫn đến vị trí của chúng ta ngày hôm nay - Triết học lý tính.

Gloria Álvarez: Vâng.

Harry: Logic chứng minh đó là điều bạn muốn nắm giữ. Hãy chọn lấy bất kỳ triết gia nào trong số những câu cửa miệng mà bạn đã trích dẫn từ Rand, ví dụ như chọn Hume. Hume đã nói: “Chúng ta không biết gì cả”. Chà, làm sao biết được? Bạn có thể trả lời có. Bạn cũng có thể trả lời không. Thật là mâu thuẫn khi nói rằng: “Hãy để tôi kể cho bạn nghe những gì tôi đã học được. Tôi đã học được rằng tôi không biết gì cả”. Nếu bạn không biết gì thì bạn giống như một hòn đá. Và bạn không thể nói gì cả.

Gloria Álvarez: Rồi chuyện gì xảy ra?

Harry: Tôi chỉ bác bỏ anh ta.

Gloria Álvarez: Vâng, tôi hiểu điều đó nhưng ông giải thích với anh ta như thế nào?

Harry: Anh ta đã bác bỏ chính mình là những gì tôi muốn nói.

Gloria Álvarez: Vâng, nhưng với những gì ông đang giải thích thì giống như Aristotle hiểu được mọi thứ, đúng không? – bằng logic.

Harry: Gần như là vậy.

Gloria Álvarez: Vâng, nhưng rồi nhân loại đã phớt lờ điều đó và tất cả những triết gia tránh xa khỏi thiết kế bản đồ logic của Aristotle, cái mà gắn liền với hiện thực hơn.

Harry: Vâng, cho đến một ngàn năm sau, nó đã được khám phá lại và mọi người đã chọn nó. Con người có ý chí tự do, đó là một vấn đề khác trong siêu hình học, bản chất của hiện thực và của con người, nền tảng của những điều cơ bản. Con người không chấp nhận sự thật và có vẻ như đó là những gì đã xảy ra với Aristotle, người đầu tiên đi vòng quanh Hy Lạp cổ đại, người ta không muốn nghe về nó. Nhưng sau nhiều thế kỷ chìm trong bóng tối, khi ông được tái phát hiện vào khoảng những năm 1200 - 1250 và bắt đầu quay trở lại phương Tây. Người ta rất hào hứng, họ nói: “cái này hay thật. Hãy đọc thêm về điều này. Hãy tìm hiểu về nó”. Và sau đó Thomas Aquinas7 đã kết hợp Kitô giáo với Aristotle, cái nào tốt và xấu. Nhưng ông đã phải thỏa hiệp và Aristotle đã thắng. Và chúng ta đã có cuộc cách mạng khoa học và công nghệ ở Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. Nhưng hãy đến với quan điểm của bạn, bản đồ không cần phải được sử dụng. Mọi người không cần phải sử dụng logic. Họ không cần phải chấp nhận mọi thứ. Bạn biết Dostoevsky8 chứ?

Gloria Álvarez: Vâng.

Harry: Tại sao tôi lại quan tâm đến việc hai cộng hai là bốn. Tôi không thích nó. Tôi không quan tâm đến việc người ta cho rằng hai là hai, hay bức tường chính là bức tường. Tôi không thích điều đó. Tôi sẽ không chấp nhận nó.

Gloria Álvarez: Vâng, tôi không thích trọng lực. Tôi muốn nhảy ra khỏi một vách đá và bay lơ lửng.

Harry: Đúng vậy.

Gloria Álvarez: Nhưng để hiểu được điều này và có một hệ thống phân cấp. Phạm vi những vấn đề mà triết học đặt ra là chúng được tổ chức thành các nhánh khác nhau như thế nào? Giống như bằng cách nào ông hình thành nên tấm bản đồ đó?

Harry: Như tôi đã nói, nền tảng của những điều cơ bản là siêu hình học, và từ đó mọi thứ khác đều được xây dựng dựa trên điều đó, phạm vi triết học tiếp theo sẽ nói về: Làm sao bạn biết được? Bạn tạo ra chúng bằng cách nào? Giống như logic. Logic là gì? Làm sao chúng ta biết được? Làm thế nào để chúng ta có thể quyết định giữa các ý niệm trái ngược? Đúng không.

Gloria Álvarez: Vâng, đúng vậy.

Harry: Và điều đó được gọi là Nhận thức luận – học thuyết về tri thức. Nó nói về những vấn đề như vậy và cố gắng xác định rõ: Làm thế nào con người biết được và khi nào người ta có thể chắc chắn về kiến thức của mình. Và điều đó như là nền tảng cho mọi nỗ lực của con người, nền tảng của khoa học, nghệ thuật và hoạt động hàng ngày. Làm thế nào để bạn quyết định cái gì là đúng? Có một nhánh triết học nói về điều này. Nhánh tiếp theo là “Vậy thì phải làm thế nào”? Vì vậy, chúng ta có

Gloria Álvarez: Ahah, đó là câu hỏi tiếp theo của tôi bởi vì nếu ông quyết định rằng điều này là đúng nhưng người khác quyết định rằng điều khác là đúng. Vậy thì sao?

Harry: Vậy thì làm thế nào? Và đó là nhánh đạo đức học, luân lý học. Đó là nhánh về các giá trị. Bạn sẽ làm gì với nó? Vì đây là hiện thực và tôi biết được nó bằng những phương tiện kia. Ai quan tâm chứ? À, nó quan trọng với bạn vì trong triết học khách quan, đạo đức khách quan là sự lựa chọn cơ bản, là tồn tại hoặc không tồn tại. Và cuộc sống của bạn phụ thuộc vào việc có được câu trả lời đúng. Ví dụ, bạn có nên ăn kiêng không - chế độ ăn kiêng nhạt (Peleo9 ) hay bạn nên ăn kiêng theo chế độ không có chất béo hay bạn không nên quan tâm đến việc ăn kiêng. Cuộc sống của bạn, sức khỏe của bạn phụ thuộc vào điều đó. Còn về việc bạn có nên bỏ phiếu cho đảng Đảng Quốc xã không?

Gloria Álvarez: Đúng, đúng vậy.

Harry: Bạn biết đấy, cuộc sống của bạn phụ thuộc vào điều đó.

Gloria Álvarez: Bây giờ khi ông đề cập đến những chế độ ăn kiêng hoặc tương tự như ý niệm phát xít hoặc ý niệm về phân biệt chủng tộc, đối với tôi, dường như có nhiều thứ hơn là việc ‘chắc chắn triết lý của bạn là triết lý đúng’; Bạn sẽ có một mối quan tâm không chỉ là triết lý đúng, mà còn là điều mà đang được thúc đẩy nhiều nhất bởi “sự ưa chuộng”. Bởi vì ngay cả khi bạn biết rằng triết lý của mình là đúng, nhưng xung quanh bạn là những người chỉ có triết lý sơ khai hoặc triết lý sai lầm, cuộc sống của bạn sẽ bị ảnh hưởng. Vì vậy, không chỉ có triết lý đúng, nó giống như trong thị trường ý niệm, khả năng triết lý đúng sẽ có giá trị hơn.

Harry: Bạn đang hát câu chuyện cuộc đời của tôi đấy. Tôi là một nhà triết học, tôi không có nhiều việc làm hoặc thành công trong lĩnh vực học thuật, có một vài nhưng không nhiều, vì ý niệm của tôi không có tính thị trường. Trong thị trường học thuật, chúng có thể tiếp thị được với những người như bạn và tôi hy vọng cả những người xem đâu đó ngoài kia. Nhưng những ý tưởng này đi ngược lại mọi thứ - những điều đang được dạy trong trường đại học.

Gloria Álvarez: Nhưng mà nhân loại lại phi lý như thế. Bởi vì chúng ta thà đòi hỏi nhiều những triết lý khủng khiếp dẫn chúng ta đến khốn khổ và thảm họa như ông đã giải thích, trong khi đó những triết lý hay, những tấm bản đồ tốt hơn lại là những triết lý ít hấp dẫn hơn.

Harry: “Sự ưa chuộng” không thực sự xuất hiện ở đây bởi vì triết lý rất đơn giản và được nêu rõ, nhưng không đơn giản để học một thứ khác biệt so với những gì bạn được nuôi dưỡng. Nó không phải là thứ kiểu như nói: bạn đang nghĩ đến việc mua Tesla Cybertruck10 . Bạn có thể dành một tiếng đồng hồ để xem qua các tính năng, “ồ nó có mã lực như thế này và tôi thích hoặc không thích hình dáng của nó và có sự cạnh tranh thế này. Chà, tôi nghĩ tôi muốn nó hoặc tôi nghĩ tôi không muốn nó”. Bạn có thể đưa ra quyết định như vậy khá dễ dàng. Nhưng bây giờ ý nghĩa của cuộc sống là gì? Tôi có thể cho bạn biết ý nghĩa của cuộc sống là gì. Nhưng nó sẽ không giống như nói với bạn về chiếc Cybertruck có mã lực 350. Đó sẽ không phải là điều mà bạn có thể nói: “ồ, đó là một luận chứng tách biệt và tôi thấy anh ta có một cuộc khảo nghiệm để chứng minh điều đó”. “Sự ưa chuộng” ở đây sẽ liên quan đến tất cả trải nghiệm của bạn, do đó bạn sẽ phải hợp nhất nó với mọi thứ bạn biết về cuộc sống. Mọi thứ bạn đã đúc kết được trong nhiều năm, vì vậy, bạn không thể cảm hóa người ta sang một triết lý mới một cách nhanh chóng. Và đặc biệt, nếu bạn đối mặt với các chuyên gia triết học, những người đã dành cả cuộc đời của họ áp dụng một triết lý khác, giảng dạy triết lý khác, hình thành các kết nối não bộ của họ dựa trên cơ sở của triết lý đó, và rồi bạn đến và đưa cho họ một triết lý mới là một điều thật sự khó. Nó không giống như một chiếc xe mới. Do đó, điều này mất nhiều thời gian. Vì vậy, nó không phải là một “sự ưa chuộng”. Nó sâu sắc hơn “sự ưa chuộng”- loại ưa chuộng xuất phát từ một triết lý. Vậy nên, bạn không thể yêu cầu tôi làm những điều sẽ làm tổn thương bản thân tôi bởi vì người khác nghĩ rằng những điều đó sẽ giúp tôi. Tôi có một triết lý khác, tôi nghĩ rằng việc bỏ phiếu cho xu hướng thuộc về xã hội sẽ gây hại cho tôi. Tất cả những trí thức khác không phải người dân thường mà là những trí thức ở Mỹ đều cho rằng: “không, xu hướng đó rất tuyệt vời, nó sẽ không làm hại bạn”. Tôi không thể vứt bỏ trí óc của mình và tự sát bằng cách hùa theo họ chỉ vì nó có tính thị trường. Tôi đã có thể làm được điều đó, ý tôi là tôi có thể cố gắng làm điều đó. Lẽ ra tôi phải cố gắng nổi tiếng thay vì làm theo những gì tôi biết. Nhưng đó không phải là tôi, tôi đã phản bội chính mình. Vì vậy, “sự ưa chuộng” không thực sự nằm ở đây, điều này sâu sắc hơn “sự ưa chuộng” rất nhiều.

Gloria Álvarez: Nhưng từ tất cả các nhánh mà triết học đưa ra, bởi vì ông nói là...

Harry: Còn một vài thứ nữa, chúng ta biết được “siêu hình học – có cái gì ở đây”. “Nhận thức luận - làm sao bạn biết được”. “Đạo đức học - Vậy thì phải làm sao?” Rồi sau đó chúng ta đến với chính trị học và mỹ học - hai nhánh cuối cùng. Chính trị học là sau khi bạn đã xác định được đúng - sai, thiện - ác trong đạo đức. Chính phủ đúng và sai cái gì? Con người và nhà nước tốt xấu như thế nào? Cách thiết lập quyền lực chính trị phù hợp để đối đãi với người dân là gì? Đó là chính trị. Và cái bạn đã đề cập trước đó là một ví dụ điển hình, về hệ thống cấp bậc. Bởi vì chính trị xuất phát từ đạo đức, bạn không thể nói “cái gì đó phải là”, đại loại như mọi người nên bình đẳng về thu nhập hoặc không? Đó là một vấn đề đạo đức. Bạn không thể chỉ nói: chà, hãy bỏ phiếu cho điều đó. Ý tôi là nó chỉ mang tính chính trị mà thôi bởi vì nó xuất phát từ lý thuyết về điều tốt, một lý thuyết sai lầm về điều tốt. Nhưng một lý thuyết, một sự hiểu lầm về đạo đức sẽ dẫn đến chủ nghĩa quân bình trong chính trị.

Giờ, nghệ thuật là sự kịch tính hóa các giá trị, các giá trị đạo đức bằng các loại hình nghệ thuật khác nhau như văn học, điêu khắc, âm nhạc và hội họa. Đó là sự trình bày một lý tưởng. Do đó, nó phụ thuộc vào đạo đức, và nó cũng liên quan trực tiếp đến siêu hình học theo cách mà chúng ta sẽ nói trong phần sau.

Gloria Álvarez: Vậy, nó đi từ siêu hình học đến nhận thức luận, rồi đến đạo đức học, đến chính trị và sau đó là nghệ thuật.

Harry: Mỹ học, vâng, đạo đức học và mỹ học đều xuất phát từ đạo đức, ngang bằng nhau.

Gloria Álvarez: Vậy, nếu bạn muốn tìm được tấm bản đồ đúng hoặc triết lý phù hợp, đó là thứ tự mà bạn nên thiết lập, trong khi đó hầu hết những người tôi làm việc trên khắp châu Mỹ Latinh, họ đều bắt đầu với chính trị hoặc nghệ thuật.

Harry: Thật tiếc khi bắt đầu ở đó nhưng bạn sẽ phải đi sâu hơn.

Gloria Álvarez: Vâng. Bạn phải đi sâu hơn vào tất cả các nhánh và quay lại những điều bạn nghi ngờ.

Harry: Vâng và tôi có thể cho bạn thấy rằng nó diễn ra nhanh như thế nào. Ví dụ như: có nên phổ quát y tế hay không? Tôi sẽ nói: không, điều này không nên vì nó vi phạm quyền sở hữu. Đó là sự vi phạm quyền cá nhân. Và họ sẽ nói: Anh đang nói gì về quyền cá nhân vậy? Đó là gì? Và tôi trả lời: À, là quyền được sống tự do và mưu cầu hạnh phúc, đúng như trong bản tuyên ngôn. Và họ sẽ nói: nhưng những ý niệm cổ hủ đó không còn đúng nữa rồi.

Gloria Álvarez: Vâng, chính xác.

Harry: Và tôi sẽ nói với họ, vậy thì chúng ta vẫn còn ở trong siêu hình học. Vậy, ý bạn là chân lý thay đổi theo thời gian sao? Những gì đúng vào những năm 1900, ngày nay không còn đúng sao. Và họ sẽ nói: Đúng vậy. Và tôi nói với họ: vậy điều này sẽ trở thành sai vào ngày mai sao?

Gloria Álvarez: Đúng thế.

Harry: Lý thuyết của bạn về sự thật liên quan đến thời gian. Nó liên quan đến thời gian đúng không? Vậy tại sao bạn lại nghĩ rằng nó liên quan đến thời gian? Nó không liên quan đến thời gian. Như thế, sẽ có sự tranh cãi về siêu hình học ngay lập tức và họ có lẽ sẽ nói với tôi: Anh không thể chứng minh được điều đó. Và tôi sẽ nói: Có, tôi có thể. Nhưng bạn phải có bằng chứng khái niệm hợp lý, và đây là của tôi, đó là nhận thức luận”.

Như thế, một cách nhanh chóng, khi bạn tranh luận về chăm sóc y tế phổ cập hoặc bất kỳ chủ đề nào, bạn có thể cho tôi biết về Brexit11 , về nước Anh, nó có thể là bất kỳ chủ đề nào, bạn sẽ rất nhanh chóng quay trở lại những nguyên tắc cơ bản. Những bất đồng là ở chỗ đó. Sự bất đồng không phải về những điều cụ thể mà bất đồng về những triết lý đạo đức khác nhau, những quan điểm khác nhau về vũ trụ. Chúng tạo ra các quan điểm chính trị khác nhau.

Gloria Álvarez: Ồ, Harry, cảm ơn ông rất nhiều vì đã giải thích rõ cho chúng tôi rằng đó không chỉ là việc có một triết lý mà còn là tìm kiếm loại triết lý phù hợp để thực sự tự vấn bản thân, “chúng ta đang sống theo những nguyên tắc mà chúng ta đã lựa chọn hay chúng ta chỉ đang sống theo những nguyên tắc mà người khác đã chọn cho chúng ta”.

Harry: Ồ, điều đó rất đúng và nó đặc biệt đúng trong lĩnh vực đạo đức. Phần tới chúng ta sẽ trình bày về việc mọi người đã áp dụng các tiêu chuẩn đạo đức sai lầm thế nào và điều đó làm cuộc sống của họ bị hủy hoại ra sao. Đó là nguyên nhân gây ra rất nhiều bất hạnh và khổ đau - tiêu chuẩn sai lầm về đúng và sai.

Gloria Álvarez: Cảm ơn ông rất nhiều.

Và mọi người đang xem video này, nếu bạn quan tâm đến sự hiểu biết về việc “liệu rằng triết lý mà bạn đang sống trong đời mình là thứ mà bạn đã lựa chọn một cách có ý thức hay đó chỉ là thứ được ban cho bạn”. Tôi thực sự khuyên bạn nên tìm đọc cuốn sách này - Philosophy: Who needs it. Ngoài ra, bạn còn có thể theo dõi các khóa học và các bài luận trực tuyến tuyệt vời trên trang web của Học viện Ayn Rand và sau đó hãy tự hỏi chính mình: Bạn đã và đang sống cuộc đời của mình bằng triết lý nào và nó có đúng không?

Xin chân thành cảm ơn các bạn đã xem cuộc phỏng vấn. Hãy theo dõi và đăng ký kênh của Học viện Ayn Rand nếu các bạn muốn tìm hiểu thêm về chủ đề này.

Nguồn: ReasonVN